Biodoctrina 🌱 Filizlenen Merak Tohumu
Neden her gün yemek yeriz? Yediklerimiz ne işe yarar? Enerjim azaldığında nasıl tekrar artırabilirim?
- Gündelik yaşamımızda parkta arkadaşlarımızla oynarken, okulda öğrendiklerimizi unutmamak için ödev yaparken veya evde annemizin yemek sofrası kurmasına yardım ederken yoruluruz, yani enerjimiz azalır. Böyle hissettiğimizde, başka bir etkinlik yapmak istemeyiz. Peki, bu enerjiyi vücudumuza nasıl geri alabiliriz?
- Tabii ki bir şeyler yiyerek! Buzdolabından elma alarak yıkayıp yediğimizde veya bir mercimek çorbası içtikten sonra onları vücudumuzda minik parçalara bölerek saklarız ve gerektiğinde kullanırız. Yiyeceklerimizin içinde, vücudumuza enerji veren 3 gizli kahraman vardır. İsimleri biraz uzundur ama hepsi bizim için çok önemlidir.
- Karbonhidratlar:
-Bizi çabucak güçlendirenler karbonhidratlardır çünkü yorulduğumuzda veya bitkin olduğumuzda, vücudumuz ilk önce kendi deposundan bu minik enerji parçalarını kullanır.
Mesela üzüm yersek hemen enerjik oluruz ya da muz yersek biraz sonra enerjimizin arttığını hissederiz.
- Yağlar:
-Bazen oynadığımız oyunlar, yaptığımız okul ödevleri uzun sürer ve daha çok yoruluruz. İşte böyle zamanlarda bizde hiç karbonhidrat parçası kalmadığı için vücudumuz bu sefer deposundaki yağ parçalarını kullanmaya başlar.
Mesela cevizde, bitter çikolatada ve kahvaltıda yediğimiz zeytinde, yağ parçalarından çok vardır.
- Proteinler:
-Et, balık, süt ve yumurta gibi yiyeceklerimizin içinde çok sayıda protein parçası vardır. Proteinlerin görevi saymakla bitmez; mesela futbol oynarken ya da ip atlarken bazen ayağımız takılabilir, yere düşebiliriz ve böyle zamanlarda dizimiz yaralanabilir. İşte bu durumda vücudumuz hemen proteinleri kullanarak yaralanmış dizimizi onarmaya, onu eski haline döndürmeye başlar…
Karbonhidrat ve yağ parçaları bana enerji veriyordu, proteinler de veriyor mu?
Proteinler de bize enerji verir, ama onların asıl görevi; büyümemizi, boyumuzun uzamasını, kemiklerimizin gelişmesini, derimizdeki yaraların iyileşmesini sağlamaktır.
- Vücudumuzda protein parçalarının olduğu bir depo yoktur. Bu yüzden onların olduğu yiyecekleri her gün düzenli yememiz gerekir ama gereğinden fazla yemek doğru değildir!
Peki, bana çok faydası olan bu proteinli yiyecekleri neden fazla yiyemem? Yani bana zarar mı verir?
- Eğer fazla proteinli yiyecekleri çok miktarda yemeye sürekli devam edersek, karaciğer organımız bize gerekli olandan fazlasını yağ ve karbonhidrat parçalarına dönüştürür ve depo eder, ama bunu yaparken zorlanır ve çok yorulur.
- Karaciğerimiz bu dönüşümü yaparken ortaya bazı “atıklar” çıkar.
- Bunlar, ihtiyaç fazlası olduğu için böbreklerimiz bu atıkları vücuttan dışarı atmakla uğraşırken zorlanır ve çok yorulur.
- Sağlımızı korumak, büyümek ve gelişmek için protein, yağ ve karbonhidrat içeren yiyeceklerle dengeli beslenmeliyiz.
(Ebeveynler ve Eğitmenler İçin) Yazarın Notu: Bu makale, temel biyokimya kuralları ve hücre biyolojisi prensipleri harmanlanarak, minik bilimseverlerin kolayca anlayabileceği bir dille Biodoctrina okurları için özel olarak kaleme alınmıştır.